Z tej okazji 40 archeologów z 5 krajów odwiedziło dziś lipkowskie lasy, by zobaczyć, jak godzimy gospodarkę leśną z zachowaniem dziedzictwa kulturowego.

Leśnicy podczas sesji terenowej pokazali kurhany, grodziska i gród kasztelański, które – choć ukryte w lesie – są pilnie chronione. Część z tych miejsc jeszcze w 1870 roku stanowiła pola uprawne, a rosnący tu dziś las to efekt pracy leśników, którzy zalesili te tereny po II wojnie światowej. Mogliśmy to zweryfikować dzięki mapom archiwalnym dostępnym w internecie. Każdy uczestnik mógł porównać sobie
te powierzchnie na mapach LiDARowych, historycznych i bieżących, dzięki materiałom przygotowanym przez leśników.

– Do 2019 roku wiedzieliśmy jedynie o 298 obiektach archeologicznych na terenach Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile. Wykonaliśmy ogromną inwentaryzację, której zasady określiliśmy wspólnie z dr Jarosławem Rolą z Muzeum Okręgowego im. Stanisława Staszica w Pile. W czasie lustracji terenowej nasi pracownicy wykorzystywali nowoczesne technologie lidarowe oraz leśną mapę numeryczną do zweryfikowania i zaznaczania wybranych powierzchni w terenie
i na mapie. Teraz już wiemy, że w naszych nadleśnictwach znajduje się ok. 30 000 takich miejsc – powiedział Jacek Zwierzyński, zastępca dyrektora RDLP w Pile.

Skala odkryć w Nadleśnictwie Lipka
Leśnicy z Nadleśnictwa Lipka w 2019 roku, w ramach przygotowania do nowego Planu Urządzania Lasu (główny dokument określający działania z zakresu gospodarki leśnej do wykonania w kolejnym 10-leciu), przeprowadzili inwentaryzację, w wyniku której zidentyfikowali 684 obiekty dziedzictwa kulturowego.

Dane zebrane z ankiet leśniczych, urzędów konserwatorskich oraz analizy map
i technologii LiDAR zostały zweryfikowane w terenie. Obiekty archeologiczne zostały skategoryzowane zgodnie z wytycznymi RDLP w Pile i wpisane do PUL wraz
ze sposobami postępowania gospodarczego. To lista otwarta, która powinna być uzupełniana w przyszłości, w miarę pozyskiwania nowych informacji.

– Do tej pory Krajna była archeologiczną „białą plamą”. Wybór miejsca na konferencję był dla nas oczywisty. Dzięki współpracy dr Roli z leśnikami z pilskiej dyrekcji, a w szczególności z Nadleśnictwa Lipka, chcieliśmy pokazać kolegom
z Polski i zagranicy, że można pogodzić gospodarowanie lasami i ochronę dziedzictwa kulturowego – powiedział prof. dr hab. Andrzej Kokowski, archeolog
z Instytutu Archeologii Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej w Lublinie, Członek Rzeczywisty KAFU.

Botaniczne ciekawostki i pamiątka dla pokoleń
Ciekawostką podczas części terenowej konferencji był wykład pani profesor Doroty Wrońskiej-Pilarek, która badała florę archeofitów (rośliny obcego pochodzenia, które dotarły na teren Polski i trwale zadomowiły się dzięki działalności człowieka)
na terenie Małej Góry Zamkowej oraz – odkrytego przez naszego leśniczego Arkadiusza Ratajczaka – grodu kasztelańskiego na terenie leśnictwa Kiełpin.

W celu upamiętnienia 25-lecia organizacji KAFU oraz samej konferencji leśnicy zaprosili uczestników do posadzenia pamiątkowej lipy, przy której zakopali kapsułę czasu. Co się w niej znajduje? To będzie niespodzianka dla przyszłych pokoleń.

Międzynarodowe uznanie dla polskich leśników
Badacze dziedzictwa kulturowego podkreślali, że otwartość leśników i chęć współpracy zaowocowała ogromną liczbą odkryć w ostatnich latach na terenach nadleśnictw Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Pile (Lasy Państwowe).

Archeologom z innych krajów wyjątkowo spodobał się poziom współpracy leśników
i archeologów, której celem jest ochrona dziedzictwa kulturowego. Deklarowali,
że po powrocie do swoich ojczyzn nawiążą współpracę z przedstawicielami krajowych odpowiedników Lasów Państwowych.

Podsumowanie
Archeologia leśna to proces ciągły. Co roku pojawiają się nowe odkrycia, m.in. dzięki nowoczesnej technologii i czujności leśników. Kiedy już wiedzą, jakie skarby mają
w lesie, dbają o ich ochronę i zachowanie w nienaruszonym stanie. Ochrona tych miejsc to nasz wspólny obowiązek.