Produkcja drewna i użytków niedrzewnych.

Produkcyjne funkcje lasu wyrażają się między innymi wytworzeniem siłami przyrody, w połączeniu z pracą człowieka, surowca drzewnego oraz innych użytecznych człowiekowi produktów. W roku 2002 w lasach RDLP w Lublinie pozyskano 1 236 700 m³ drewna. W ramach użytkowania ubocznego w Lasach Państwowych pozyskano około: 2000 kg jagód, 8000 kg grzybów oraz 34 tys. kg dziczyzny. Na gruntach leśnych wydobyto 7230 ton kopalin. Lasy Państwowe zabezpieczają lokalne potrzeby na choinki i stroisz. W 2002 r. sprzedano razem ok. 1259 tys. m³ drewna, w tym ok. 800 tys. m³ drewna iglastego i ok. 420 tys. m³ grubizny liściastej. Ogólnie wartość sprzedaży drewna w 2002 r. wyniosła 145 mln. zł.

Wśród największych odbiorców drewna znajduje się 29 kontrahentów, których zakłady zlokalizowane są na terenie działalności RDLP Lublin (wykres w zał..). Jednak masy, jakie w sumie zakupują z terenu naszej dyrekcji stanowią tylko 21% całej masy rocznej. Kilka zakładów to odbiorcy o statusie odbiorcy krajowego, których zakupy sięgają kolejnych 25% sprzedawanego drewna. Pozostałe 54% masy kupują odbiorcy indywidualni i małe zakłady – przerabiający nie więcej niż 3 tys. m³ drewna rocznie. Przytoczone liczby dodatkowo pokazują, jak słaby jest przemysł drzewny na terenie województwa lubelskiego. Bardzo dalekie odległości transportowe dla eksportowanych wyrobów, wzrastająca konkurencyjność importu drewna zza wschodniej granicy – powoduje, że trudno jest dzisiejszym odbiorcom walczyć o utrzymanie się na rynku. W celu promocji drewna wyprodukowanego w lasach znajdujących się w zasięgu działania RDLP proponuje się rozważenie przez jednostki samorządu terytorialnego wprowadzenia preferencji w formie ulg inwestycyjnych dla małych lokalnych zakładów, przerabiających surowiec drzewny. Należy również wzmóc działalność służb sanitarnych na granicy, w celu ochrony drzewostanów przed chorobami grzybowymi i szkodnikami owadzimi.

 Jednocześnie zaprezentowana geografia zakładów pokazuje duże dysproporcje w rozmieszczeniu zakładów przetwórczych drewna. Najwięcej jest ich w zasięgu działania nadleśnictw leżących w województwie podkarpackim na południu RDLP w Lublinie. Na terenie województwa Lubelskiego zakłady przerobu drewna są niezbyt liczne. Wśród tych odbiorców, których działalność rozwija się, są przede wszystkim zakłady produkujące okna i drzwi z drewna, a w następnej kolejności produkty opakowaniowe (skrzynie, palety, drewno klejone). Część odbiorców wytwarza półprodukty i materiały budowlane, których stopień przetworzenia jest bardzo mały. Ostatnio rosnący wydaje się być trend produkcji, tzw. programu ogrodowego (ławki, krzesła, stoły, altany, płoty, itp.). W celu wsparcia kontrahentów w ich walce o odbiorcę gotowych wyrobów, RDLP przeprowadziła proces certyfikacji według systemu FSC (Forest Stewardship Council) otrzymując certyfikat numer SGS-FM/COC-1260. Oznacza to, że Lasy Państwowe RDLP Lublin posiadają surowiec drzewny pochodzący z dobrze zarządzanych lasów, niezależnie certyfikowanych zgodnie z zasadami FSC. Jest to kolejny krok ze strony Lasów Państwowych w kierunku pomocy naszym odbiorcom drewna, umożliwiający im podjęcie bardziej skutecznej walki na rynku drzewnym. RDLP Lublin ma jednocześnie duże problemy z wyegzekwowaniem należności od odbiorców drewna. Utrzymujące się należności przeterminowane spowodowane są m.in. zastojem gospodarczym, również w branży drzewnej.

Zatrudnienie w RDLP Lublin

Jednostki organizacyjne tut. RDLP zatrudniały w 2002 roku przeciętnie 1691 osób z czego 1292 osoby stanowili pracownicy na stanowiskach nierobotniczych, 374 osoby na stanowiskach robotniczych oraz 25 to stażyści. W jednostkach RDLP Lublin trwa obecnie proces restrukturyzacji racjonalizacji zatrudnienia, którego celem jest min poprawa konkurencyjności naszych jednostek w warunkach funkcjonowania gospodarki rynkowej oraz bliskiej integracji z UE. Docelowo w roku 2010 przewiduje się zmniejszenie zatrudnienia pracowników na stanowiskach nierobotniczych do 1130 osób oraz zmniejszenie zatrudnienia pracowników na stanowiskach robotniczych do 120 osób. Zakłada się również, że ilość stażystów w 2010 roku wynosić będzie ok. 20. Dochodzenie do optymalnego stanu zatrudnienia odbywa się w dużej mierze poprzez odejścia naturalne związane z osiągnięciem wieku emerytalnego lub nabycie uprawnień do świadczeń przedemerytalnych. Nie posiadający tych uprawnień odchodząc w okresie 2004-2009 otrzymują odprawy na przekwalifikowanie się. Niektórzy z tych pracowników utworzą własne firmy świadczące usługi na rzecz LP. RDLP Lublin popiera wszelkie formy rozwoju rynku usług leśnych, udzielając istniejącym już i nowo utworzonym zakładom możliwie wszelkiej pomocy (szkolenia, udzielanie pożyczek na zakup sprzętu itp.).

Opis potrzeb doskonalenia funkcji leśnictwa w rozwoju regionu.

Krajowy program rozwoju perspektywicznego do 2020r. traktuje makroregion lubelski marginesowo, gdyż nie przewiduje na tym terenie żadnych inwestycji centralnych ani przedsięwzięć mających na celu ożywienie rozwoju społeczno – gospodarczego.

W powyższej sytuacji wiele zależy od inwencji miejscowych organizacji państwowych i samorządowych oraz mobilizacji lokalnej społeczności. Leśnictwo może być szansą na intensywny rozwój wsi i terenów wiejskich w nadchodzących dziesięcioleciach. Trudno nie docenić roli lasów i leśnictwa w ochronie przyrody. Właśnie z lasami związane jest istotna część bogactwa flory i fauny. Do obszarów leśnych regionu lubelskiego o znaczeniu europejskim zaliczyć można: - Lasy Parczewskie, Lasy Strzeleckie, Puszcze Solską w tym wyróżniającej się jej cześć jaką są Lasy Janowskie oraz Lasy Roztocza. Część tych terenów zostanie włączona do europejskiej sieci obszarów chronionych – Natura 2000.

 Lasy i gospodarka leśna jest ważnym elementem oferty marketingowej regionu i atrybutem jakości życia w nieskażonym środowisku naturalnym.

Leśnicy w większym niż dotychczas stopniu mogą włączyć się do przeciwdziałania procesowi nasilonej degradacji przestrzeni przyrodniczej i rolniczej w postaci:

- ekspansji rozproszonej, chaotycznej zabudowy,

- przeciwdziałań erozji wodnej,

- degradacji walorów estetycznych cennych miejsc widokowych i rejonów wypoczynkowych

- rozdrabniania struktury przestrzennej krajobrazu.

Zadania określone w Programie Ochrony Środowiska Województwa Lubelskiego na lata 2001 – 2015 są w znacznej części związane z gospodarką leśną. Restrukturyzacja rolnictwa spowoduje odpływ części mieszkańców wsi ze strefy produkcji rolnej do innych sektorów gospodarki. Las i gospodarka leśna może przyczynić się do aktywizacji terenów wiejskich.

Edukacja ekologiczna nabiera coraz większego znaczenia w związku z rosnącym zaangażowaniem społeczeństwa w procesy decyzyjne. Lasy Państwowe posiadają odpowiednią infrastrukturę – do organizowania edukacji ekologicznej w zwiększonym zakresie. Rozmieszczenie lasów wokół dużych miast - Lublin, Świdnik, Zamość, Chełm, Biała Podlaska, Puławy dyktuje potrzebę włączenia leśnictwa do rozwoju podmiejskich terenów rekreacyjnych i wypoczynkowych. System przyjętego w Polsce ustawowego rozdziału funkcji zarządzania gospodarką leśną i funkcji administracji państwowej w zakresie leśnictwa – wymaga koordynacji działań na szczeblu regionu. Społeczeństwo jest i będzie w jednakowej mierze zainteresowane możliwościami korzystania z drewna we wszystkich jego znanych postaciach jak i z lasu w całej jego różnorodności i złożoności przyrodniczej, – dlatego leśnictwo musi być przedmiotem troski zarówno władz państwowych jak i samorządowych. Szansą nowej strategii rozwoju leśnictwa jest uruchomienie procesu scalania rozwoju lasów i gospodarki leśnej z całościową polityką społeczno – gospodarczą regionu – wg zasad trwałego i zrównoważonego rozwoju przy zachowaniu społecznej kontroli. Dla skutecznej realizacji Polityki Leśnej Państwa – jej podstawowe zasady i cele muszą znaleźć się w regionalnym programie operacyjnym z uwzględnieniem poszczególnych sektorów. Do zagadnień wynikających z Polityki Leśnej Państwa mających szczególne znaczenie dla regionu środkowo – wschodniego należy zaliczyć:

- doskonalenie gospodarki w lasach prywatnych – ujednolicenie nadzoru i egzekwowanie zapisów ustawy o lasach z 1991r.,

- korelację leśnictwa z innymi sektorami gospodarek w zakresie rozwoju regionalnego,

- współpracę leśnictwa ze społeczeństwem w zakresie rekreacyjnego użytkowania i zagospodarowania lasu,

- współdziałanie leśnictwa z samorządami lokalnymi i administracji państwowej.

Dotychczas zagadnienia powyższe były realizowane przez różne instytucje bez skutecznej koordynacji np. za mało efektywny należy uznać sposób prowadzenia nadzoru nad gospodarką w lasach niepaństwowych ( część starostw prowadzi nadzór we własnym zakresie, a niektóre zlecają nadzór nadleśnictwo). Lasy nadzorowane przez starostów oraz przez nadleśnictwa przedstawia mapka – zał.

Ważny dla regionu lubelskiego program zwiększenia lesistości z 22,2% do 30% wymaga przeznaczenia pod zalesienie ok. 200 tys. ha gruntów.

W poszczególnych podregionach:

- bialskopodlaskim                  17,1 tys. ha     

- chełmsko – zamojski              78,8 tys. ha     

- lubelski                              100,3 tys. ha

                        Ogółem                                       196,2 tys. ha

Poza regionem bialskopodlaskim, zwiększenie lesistości do 30% nie wydaje się realne – przynajmniej w założonym horyzoncie czasowym głównie z uwagi nie dobra bonitacyjne gleb rolniczych, ale też brak granicy polno leśnej w wielu gminach i nie stabilne prawo w zakresie zalesień gruntów prywatnych.

Dotychczasowe tempo zalesień nie gwarantuje osiągnięć, założonych wskaźników, – dlatego zachodzi konieczność koordynowania – wspólnych działań w tym zakresie. Zalesienie tak dużych terenów będzie wymagało wprowadzenia sprawnego systemu organizacji nadzoru gospodarki leśnej, gdyż drzewostany na gruntach porolnych wymagają specyficznych zabiegów ochronno – hodowlanych. Ważnym zagadnieniem dla zaktywizowania terenów wiejskich jest odbudowanie sektora leśno – drzewnego – z uwzględnieniem lokalnej bazy surowca drzewnego i użytków niedrzewnych. Istotną sprawą jest uporządkowanie spraw własnościowych w stanie posiadania Lasów Państwowych jest ok. 5 tys. ha terenów będących we współwłasności oraz duże ilości działek występujących w „szachownicy”.

W zasięgu działania RDLP w Lublinie funkcjonują 2 parki narodowe (Roztoczański Park Narodowy, Poleski Park Narodowy) oraz 17 Parków Krajobrazowych, – dlatego ważną sprawą jest rozwijanie współpracy i wymiana doświadczeń w zakresie gospodarki leśnej i ochrony przyrody.