Obowiązujące w lasach państwowych zasady prowadzenia gospodarki leśnej opierają się między innymi na wyodrębnieniu lasów ochronnych, których głównym zadaniem jest pełnienie funkcji glebochronnych, wodochronnych, klimatycznych, rekreacyjno-zdrowotnych, krajobrazowych, estetycznych, itp.

W ustaleniu zasięgu powierzchni lasów ochronnych, które obejmują ok. 45% terenów leśnych – aktywnie uczestniczy lokalna społeczność, gdyż wnioski o zatwierdzenie przez Ministra Środowiska kategorii ochronności tych lasów są opiniowane przez zarządy gmin.

Realizowana idea wielofunkcyjnej gospodarki leśnej wymaga dalszego uspołecznienia zarządzania lasami. Dla doskonalenia procesu włączenia społeczeństwa w zagadnienie gospodarki leśnej – prowadzona jest w coraz szerszym zakresie edukacja leśna oraz rozwija się współpraca z organizacjami pozarządowymi zwłaszcza ekologicznymi. Ważną rolę do spełnienia w kreowaniu wielofunkcyjnej gospodarki leśnej na szczeblu centralnym i regionalnym mają społeczno-zawodowe organizacje leśników tj. PTL i SITLiD.

Edukacja leśna społeczeństwa.

Na szczeblu RDLP edukacja leśna społeczeństwa polegała między innymi na włącznie się w akcje środowiskowe i konkursy poruszające sprawy z zakresu ochrony środowiska w tym lasów

Prowadzona jest permanentna działalność informacyjna i edukacyjna poprzez media na różnych szczeblach zarządzania.

Nadleśnictwa prowadzą aktywną działalność w zakresie edukacji leśnej społeczeństwa. Dotyczy to na ogół lokalnych społeczności w terytorialnym zasięgu działania nadleśnictwa. Przybierają one różne formy. Najbardziej efektywna jest edukacja dzieci i młodzieży. Kontakt z przedszkolami i szkołami polega na dostarczaniu materiałów edukacyjnych (kalendarze, plakaty, broszury, książki) propagujących leśnictwo i ochronę przyrody, prowadzeniu pogadanek i zajęć o tematyce ekologicznej. Inne formy aktywności na polu edukacji społeczeństwa to:

- współudział w akcjach Sprzątanie Świata i Dni Ziemi,

- patronat RDLP i współudział z Ligą Ochrony Przyrody i SITLiD oraz szkołami w organizacji konkursu plastycznego Mój Las; fundowanie nagród,

- inicjowanie i współorganizowanie lokalnych imprez ekologicznych, oprowadzanie wycieczek, rajdy po terenie nadleśnictw,

- pokazy filmów przyrodniczych,

- wystawy fotogramów o tematyce przyrodniczej,

- wywiady dla dziennikarzy lokalnych gazet, kontakty z telewizją,

- tworzenie ścieżek przyrodniczo - dydaktycznych,

- prenumerata dla szkół czasopism leśnych,

- współpraca ze szkolnymi kołami ekologicznymi,

- współpraca ze szkołami wyższymi zwłaszcza z wydziałami leśnymi uczelni w zakresie realizacji prac magisterskich i doktoranckich,

- pomoc w organizacji ćwiczeń terenowych dla szkół leśnych,

- współpraca ze środowiskami naukowymi (głównie IBL) w zakresie realizacji tematyki badawczej.

- patronat i współudział w sympozjach naukowych.

Na szczeblu regionalnej dyrekcji utworzono stanowisko ds. kontaktu z mediami – w celu

przekazywania bieżących informacji o podejmowanych działaniach przez RDLP w Lublinie.

Również w internecie dostępne są podstawowe dane o aktualnych zagadnieniach dotyczących nadleśnictw tutejszej dyrekcji.

Działania informacyjne i edukacyjne są skierowane także w kierunku doprowadzenia do właściwego korzystania społeczeństwa z lasu. Zapewnienie pożądanej ilości i jakości pozaprodukcyjnych dóbr i świadczeń (edukacja, rekreacja, realizacja doznań hobbistycznych i artystycznych) zmusza Nadleśnictwa do ponoszenia dodatkowych nakładów finansowych. Niejednokrotnie efektem korzystania z tych funkcji przez społeczeństwo są znaczne straty oraz konieczność ponoszenia dodatkowych nakładów na likwidację ich skutków. Jednym z możliwych sposobów rozwiązania zagadnienia finansowania publicznych funkcji lasu jest choćby częściowe ich urynkowienie. Praktycznym zastosowaniem może być metoda finansowania dóbr publicznych przez określone grupy użytkowników np. związki sportowe, organizacje ochrony przyrody (LOP, LTO, PKE, KOO i nne), towarzystwa turystyczne, czy społeczności lokalne. Należałoby rozważyć projekt wprowadzenia przez jednostki samorządu terytorialnego preferencji, nagród dla tych użytkowników pozaprodukcyjnych funkcji lasu, mieszkających w sąsiedztwie kompleksów leśnych, którzy dbają o czystość, nie wywożą śmieci do lasu. Znane jest masowe zaśmiecanie lasu, liczne podpalenia w okresie zagrożenia pożarowego, kradzieże drewna, kłusownictwo, niszczenie drzew, gleby i runa leśnego.

Duża część aktywności propagandowo – informacyjnej zarówno nadleśnictw jak i RDLP poświęcona jest przeciwdziałaniu tym negatywnym zjawiskom.

W celu promocji trwale zrównoważonej gospodarki leśnej oraz ochrony zasobów przyrody RDLP Lublin, został utworzony w 1994 roku Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Janowskie” o powierzchni 31 tys. ha. Wprowadza się tu rozwiązania mające na celu uzyskanie równowagi między gospodarczym wykorzystaniem lasów, a zachowaniem i przywróceniem walorów przyrodniczych.

Ważną funkcją LKP jest działalność szkoleniowo-edukacyjna, prowadzona w oparciu o Ośrodek Edukacji Ekologicznej przy Nadleśnictwie Janów Lubelski. Oprócz Izby Przyrodniczej są na terenie Leśnego Kompleksu Promocyjnego 3 ścieżki przyrodniczo-edukacyjne. Corocznie Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Janowskie” odwiedza i korzysta z infrastruktury edukacyjno-turystycznej blisko 5 tys. osób. Jesienią 2002 roku przeszkolono w ramach „Zielonych szkół” około 500 uczniów szkół średnich z Łodzi i przedsięwzięcie to będzie realizowane w roku 2003. Na terenie wszystkich nadleśnictw podejmowane są działania związane z edukacją przyrodniczo-leśną i uspołecznianiem zarządzania lasami. Dotychczas utworzono 26 ścieżek przyrodniczo-edukacyjnych i projektuje się 5 dalszych.

Leśnicy uczestniczą często jako organizatorzy w akcjach społecznych o charakterze edukacyjnym np. w 2002 roku w ramach akcji „Sprzątania Świata” na terenach leśnych opracowało 8000 osób, głównie młodzieży. Akcją objęto tereny leśne o powierzchni ok.3900 ha i pobocza dróg o długości 193 km. Zebrano ponad 6243 worków śmieci, uprzątnięto 49 dzikie wysypiska śmieci.    

Współpraca z organizacjami pozarządowymi zwłaszcza ekologicznymi.

Na szczeblu RDLP i nadleśnictw współpraca taka istnieje między innymi z Ligą Ochrony Przyrody (udział w komisjach techniczno - gospodarczych, współorganizowanie kolejnych edycji konkursu Mój Las), Lubelskim Towarzystwem Ornitologicznym, Komitetem Ochrony Orłów (cykl szkoleń z zakresu ochrony strefowej ptaków, ustalenia dotyczące zakresu prac w strefach ochronnych, konsultacje w określaniu granic ich zasięgu i likwidacji stref), Polskim Klubem Ekologicznym. Nadal będzie kontynuowana dotychczasowa współpraca z Roztoczańskim PN w zakresie wykorzystania bazy nasiennej, szkoleń, edukacji przyrodniczej i ochrony przeciwpożarowej.

Aktualnie realizowany jest przez RDLP projekt aktywnej ochrony głuszca na terenie N-ctw Biłgoraj, Janów Lubelski, Józefów i Zwierzyniec w ramach VII edycji konkursu EkoFunduszu.

Starania Nadleśnictwa Biała Podlaska i RDLP Lublin o zachowanie lasów ochronnych w okolicach Białej Podlaskiej w nienaruszonym stanie w związku z planowaną inwestycją rozbudowy lotniska wraz z infrastrukturą, wsparły liczne organizacje ekologiczne i społeczne. między innymi: Liga Ochrony Przyrody, Polski Klub Ekologiczny, Wojewódzka Komisja Ochrony Przyrody w Lublinie i Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”.

W październiku 2001 roku RDLP w/m z Nadleśnictwami Sobibór i Włodawa zorganizowała sesję terenową Forum Leśnego (skupiającego najważniejsze organizacje ekologiczne o zasięgu krajowym przy Dyrektorze Generalnym LP) poświęconą prezentacji programów ochrony przyrody.

Ze względu na bogactwo form ochrony przyrody w lasach oraz rosnącą antropopresją – powstają również obszary konfliktogenne, które trzeba łagodzić mając na uwadze funkcje ekologiczne i społeczne jakie ma spełniać gospodarka leśna. Często problemy konfliktowe związane są z brakiem odpowiednich środków finansowych na:

- wykonanie zadań związanych z realizacją planów ochrony dla rezerwatów przyrody

   i ochroną gatunkową roślin i zwierząt (środki budżetowe – art. 54 ustawy o lasach),

- opracowanie planów ochrony rezerwatów (jest 21 na 70 rezerwatów),

- sporządzenie uproszczonych operatów urządzenia lasu w lasach prywatnych.

Zdarzają się przypadki forsowania ochrony prawnej obiektów przyrodniczych w lasach na podstawie fragmentarycznych badań i bez liczenia się z kosztami

Liczne strefy ochronne zwierząt skumulowane w kilku nadleśnictwach utrudniają gospodarkę leśną i ograniczają korzystanie z dróg leśnych.

Występujące nieporozumienia i nieprawidłowości są wyjaśniane, a kwestie sporne są rozstrzygane w drodze kompromisu.

Rekreacyjne użytkowanie lasu i turystyczne zagospodarowanie lasu.

            Zagospodarowanie lasów udostępnionych dla rekreacji polega na wyposażeniu ich w różnego rodzaju obiekty i urządzenia wypoczynkowe. Intensywność tego zagospodarowania zależy od funkcji lasu i atrakcyjności jego położenia a także od możliwości finansowych, którymi dysponują nadleśnictwa. Techniczne zagospodarowanie lasów dla potrzeb rekreacji i turystyki nie w pełni nadąża za oczekiwaniami społecznymi.

Zbyt mało jest jeszcze urządzonych w lasach tras spacerowych, rowerowych, do jazdy konnej, ścieżek zdrowia, urządzeń widokowych, parkingów leśnych. Stan istniejących obiektów wymaga ciągłych remontów z uwagi na częste przypadki ich dewastowania.

Rejestr obiektów związanych z wypoczynkiem w lasach uzupełniają ścieżki przyrodniczo-leśne (jest ich obecnie 26) oraz liczne szlaki turystyczne przechodzące przez kompleksy leśne.

Szczególnie intensywnego zagospodarowania turystycznego wymagają lasy znajdujące się wokół miast. Opracowany dla całego kraju Leśny Przewodnik Turystyczny zawiera także bogatą ofertę Regionalnej Dyrekcji Lasów Państwowych w Lublinie w zakresie wypoczynku i rekreacji w lasach.

            Turystyka i rekreacja w lasach – to jedne z ważniejszych form wykorzystania pozaprodukcyjnych funkcji lasów, – dlatego powinny być rozwijana.

Techniczne zagospodarowanie lasów udostępnionych do rekreacji wymaga określonych nakładów pieniężnych, w których poza Lasami Państwowymi głównie winny uczestniczyć organy administracji i samorządu lokalnego. Dla celów rekreacji i turystyki mogą być w większym stopniu wykorzystywane leśne ośrodki szkoleniowo-wypocznkowe oraz kwatery myśliwskie. RDLP posiada 3 obiekty, które mogą służyć za ośrodki szkoleniowo-wypoczynkowe w Nadleśnictwach: Biłgoraj, Janów, i Zwierzyniec. Obecnie żaden z tych obiektów nie jest wykorzystywany w pełni. Ich stan i położenie są różne, ale wszystkie stwarzają dobre warunki zakwaterowania i możliwość skorzystania z całodziennego wyżywienia.

W Nadleśnictwie Józefów funkcjonuje ośrodek wypoczynkowy na bazie domków letniskowych. Domki te pamiętają odległe czasy, nie są skanalizowane i aby mogły spełniać dalej swoją rolę wymagają dużych nakładów finansowych.

            Aktualnie na terenie RDLP znajduje się 10 kwater myśliwskich położonych na terenie Ośrodków Hodowli Zwierzyny Lasów Państwowych, które wykorzystywane są nie tylko przez myśliwych zagranicznych czasowo przebywających na polowaniu, ale również w coraz większym stopniu przez turystów krajowych

Współdziałanie leśnictwa z samorządem i administracją państwową różnych szczebli w regionie.

Na szczeblu RDLP w Lublinie współpraca z samorządem i administracją państwową układa się na ogół poprawnie. Przedstawiciele Lasów Państwowych uczestniczą w gremiach opiniotwórczych, współpracują i działają w szerokim zakresie szczególnie w sprawach związanych z ochroną przyrody np. wspólnie realizowany jest program aktywnej ochrony głuszca i żółwia błotnego.

Ścisła współpraca istnieje ze Strażą Pożarną – w zakresie profilaktyki jak i działań operacyjnych.

W okresie zagrożenia pożarowego – Lasy Państwowe przekazują dane o wilgotności ścioły i powietrza oraz podają stopnie zagrożenia pożarowego dla poszczególnych terenów.

Istotną rolę Lasy Państwowe wypełniają w zleconym nadzorze na d gospodarką leśną w lasach prywatnych oraz w realizacji programu zwiększania lesistości kraju i rekultywacji gruntów zdegradowanych. Znacznie szerszą współpracę można zaobserwować pomiędzy nadleśnictwami a samorządem terytorialnym. Oprócz ochrony przeciwpożarowej istnieje współdziałanie i współpraca z Policją w zakresie ograniczania i zwalczania szkodnictwa leśnego.

Lasy Skarby Państwa są udostępniane społeczeństwu dla rekreacji i wypoczynku oraz zbioru płodów runa leśnego. Szeroki dostęp ludności do korzystania z zasobów leśnych stwarza istotne zagrożenie dla ekosystemów leśnych np. kradzieże drewna, kłusownictwo, uszkodzenia runa leśnego, niszczenie urządzeń turystycznych i tablic informacyjno – edukacyjnych.

Szkodnictwo leśne oprócz zakłócania funkcjonowania środowiska przyrodniczego przynosi wymierne straty finansowe. W 2002r. w wyniku kradzieży ok. 3000 m³ drewna Skarb Państwa poniósł szkodę oszacowaną na 330 tys. zł, a straty spowodowane niszczeniem mienia na około 95 tys. zł. Dla ograniczenia szkodnictwa leśnego, oprócz operacyjnego działania Służby Leśnej

(990 osób w tym 90 funkcjonariuszy Straży Leśnej) niezbędna jest pomoc całego społeczeństwa. W roku 2002 w Lasach Państwowych Województwa Lubelskiego wystąpiły 73 pożary , które objęły 28,87 ha . Straty wyniosły 41 353 zł W Lasach niepaństwowych miało miejsce 30 pożarów , w ich wyniku spłonęło około 26 ha lasów. Wśród przyczyn największy udział miały podpalenia - 51 % , przerzuty z gruntów nieleśnych 12%.

System ochrony ppoż. zorganizowany w Lasach Państwowych obejmuje:

1. punkty alarmowo – dyspozycyjne w RDLP i nadleśnictwach ,

2. sieć wież obserwacyjnych – 29 szt. w tym 11 z wykorzystaniem kamer TV przemysłowej,

3. punkty prognozowania zagrożenia pożarowego na dany dzień – 4

4. sieć łączności radiowej i telefonicznej,

5. leśna baza lotnicza w Radawcu.

Zarządy gmin opiniują wnioski o zatwierdzenie przez Ministra Środowiska lasów ochronnych oraz uczestniczą przy ustaleniu obiektów przyrodniczych do objęcia ochroną prawną.

Przedstawiciele Lasów Państwowych aktywnie uczestniczą w tworzeniu i opiniowaniu planów zagospodarowania przestrzennego – ze szczególnym uwzględnieniem wyznaczania granicy polno – leśnej.

Lasy Państwowe wspomagają finanse samorządowe płacąc podatki. W 2002r. nadleśnictwa zapłaciły ok. 8 mln. zł w tym z tytułu podatku leśnego ok. 6 mln. zł.

Nadleśnictwa uczestniczą w utrzymywaniu infrastruktury komunikacyjnej. Partycypują w remontach i budowie dróg i mostów wykorzystywanych do transportu drewna.

Bardzo istotnym przykładem ścisłej współpracy leśników z organizacjami i instytucjami – jest współpraca w zakresie gospodarki łowieckiej. Wspólne działania podejmowane zarówno na szczeblu administracji wojewódzkiej jak i samorządowej dotyczą między innymi zagadnień z zakresu:

-szacowania i likwidacji szkód łowieckich,

- ochrony łowisk,

- dzierżawy i zagospodarowania obwodów łowieckich,

- zasad funkcjonowania gospodarki łowieckiej,

- wykonywania polowania.