Lasy RDLP w Lublinie położone są na terenie dwu krain przyrodniczo – leśnych tj. mazowiecko – podlaskiej ok. 203 tys. ha oraz krainie małopolskiej ok. 217 tys. ha

Flora roślin naczyniowych Polski liczy 2468 gatunków, z czego 605 / stanowią rośliny rosnące w lasach w tym 304 to gatunki typowo leśne, a 301 to rośliny występujące stale przynajmniej, w niektórych zbiorowiskach leśnych. Najbogatsza w gatunki jest klasa Querco- Fagatea ok. 400 gat. Zniszczenie każdego organizmu oznacza utratę zasobów genowych.

Najwłaściwszą metodą ochrony zasobów genowych jest ochrona in situ, czyli w naturalnym miejscu występowania danego osobnika, czy populacji.

W Lasach Państwowych osobną ochroną objęte są tzw. drzewa doborowe, czyli osobniki o szczególnie korzystnych cechach. Również na terenie Roztoczańskiego PN występuje 26 szt drzew doborowych w tym 19 szt So i 7 szt Św.

Ochroną populacyjną objęte są wyselekcjonowane drzewostany nasienne oraz tzw drzewostany zachowawcze, które ze względu na swój wiek (ok. 150 lat) gwarantują rodzimość pochodzenia.

W celu zabezpieczenia kwalifikowanej bazy nasiennej nadleśnictwa realizują zatwierdzony „Program zachowania leśnych zasobów genowych i hodowli selekcyjnej drzew leśnych na lata 1991-2010”.

Z przedstawionej analizy wynika, że w/w program jest realizowany bez opóźnień za wyjątkiem upraw pochodnych, których wskaźnik wykonania do upływu czasu jest zbyt niski. Z ochroną bioróżnorodności wiąże się ściśle koncepcja obszarów objętych ochroną prawną.

Ekosystemy leśne stanowią najcenniejszy i najliczniej reprezentowany element wszystkich form ochrony przyrody i krajobrazu.

System ochrony przyrody w Lasach Państwowych realizowany jest przez:

1. Formy ochrony przyrody wynikające z ustawy z 16 października 1991 roku o ochronie przyrody tj. rezerwaty przyrody, parki krajobrazowe, obszary chronionego krajobrazu, pomniki przyrody, użytki ekologiczne, ochronę gatunkową roślin i zwierząt, stanowiska dokumentacyjne, zespoły przyrodniczo krajobrazowe, otuliny form ochrony przyrody.

2. Obszary objęte ochroną wynikającą z ustawy z 28 września 1991 roku o lasach tj. Leśny Kompleks Promocyjny „Lasy Janowskie” i lasy ochronne.

Od 1998 r w Lasach Państwowych sporządzane są „PROGRAMY OCHRONY PRZYRODY w  NADLEŚNICTWIE”. Celem programów jest w szczególności:

• poprawa warunków ochrony i wzbogacenie zasobów przyrodniczych ekosystemów leśnych,

• zainwentaryzowanie i zobrazowanie walorów przyrodniczych oraz zagrożeń lasów,
• doskonalenia gospodarki leśnej i sposobów sprawowania ochrony przyrody.

Programy są częścią składową planów urządzenia lasu i sporządzane na 10 letni okres obowiązywania. Dotyczą lasów będących własnością Skarbu Państwa.

Na 25 nadleśnictw położonych na terenie RDLP Lublin programy zostały już sporządzone dla 16 nadleśnictw, w 4 nadleśnictwach są aktualnie w trakcie opracowywania, dla pozostałych 5 nadleśnictw zostaną sporządzone w najbliższych latach.

System ochrony przyrody w Lasach Państwowych RDLP w Lublinie

Miejsce RDLP w Lublinie w programach ekologicznych o charakterze międzynarodowym.

Rezerwat Biosfery „Polesie Zachodnie”

Status Rezerwatu Biosfery nadawany jest obszarom o wybitnych wyróżniających się w skali światowej walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Status Rezerwatu Biosfery „Polesie Zachodnie” nadany został przez UNESCO (United Nations Educational Scientific and Cultural Organization ) Międzynarodową Radę Koordynacyjną Człowiek i Biosfera 30 kwietnia 2002 roku, terenom obejmującym cały subregion fizjograficzny Pojezierza Łęczyńsko-Włodawskiego oraz niewielkim fragmentom Równiny Parczewskiej, Garbu Włodawskiego i Pagórów Chełmskich. Prawie 60% powierzchni tego Rezerwatu zajmują lasy państwowe i niepaństwowe położone w trzech jednostkach z terenu RDLP Lublin, nadleśnictw: Sobibór Parczew i Włodawa oraz Poleskiego Parku Narodowego.

Europejska Sieć Ekologiczna – NATURA 2000.

W stadium tworzenia znajduje się system NATURA 2000 europejska sieć ekologiczna, mająca na celu zapewnienie trwałej egzystencji ekosystemom. Podstawami metodycznymi i prawnymi są tzw. Dyrektywa Ptasia i Dyrektywa Siedliskowa. Są to główne akty prawne regulujące ochronę flory i fauny w Unii Europejskiej. W ramach tej sieci na terenie RDLP w Lublinie zidentyfikowano 27 ostoi siedliskowych i 24 ostoje ptasie zlokalizowane głównie na gruntach Lasów Państwowych. Liczba ta może ulec zmianie, w toku dalszych prac dokumentacyjno przyrodniczych.

Rezerwat Biosfery „Roztocze”

W przyjętym w roku 2002 planie zagospodarowania przestrzennego Województwa Lubelskiego uznawano za obszar podwyższonej ochrony „Roztocze” leżącego na europejskim dziale wodnym między zlewiskami Bałtyku i Morza Czarnego, jako proponowany Międzynarodowy Rezerwat Biosfery obejmujący swym zasięgiem RPN, Nadleśnictwo Zwierzyniec, Józefów.

Strefy ochronne zwierząt

Ochrona strefowa zwierząt ma na celu zabezpieczenie miejsc rozrodu silnie zagrożonych gatunków zwierząt. W LP RDLP Lublin istnieje 267 stref ochronnych. Strefy zostały utworzone dla ochrony miejsc rozrodu następujących gatunków zwierząt: orlik krzykliwy, bocian czarny, puchacz, bielik, żółw błotny, głuszec. Strefy ochrony ścisłej i częściowej zajmują łącznie powierzchnię16,4 tys. ha.

Ochrona strefowa zwierząt prowadzona jest również na terenie RPN, gdzie zlokalizowano 29 stref wokół gniazd: bociana czarnego, orlika krzykliwego, trzmielojada, jastrzębia, krogulca i myszołowa. W Poleskim PN istnieje 12 stref ochronnych wokół gniazd: bociana czarnego, orlika krzykliwego, bielika oraz żółwia błotnego.

Zalesienia kształtowanie granicy polno – leśnej

Od czasów powstania Dyrekcji Lasów Państwowych w Lublinie w sierpniu 1944r. na terenie jej działania prowadzone były intensywne prace zalesieniowe. Największe nasilenie prac zalesieniowych przypadło na lata 1947 –1952, kiedy to zalesiano i odnawiano rocznie od 8 –12 tys. ha gruntów. Ogółem w latach 1944 – 1995 zalesiono i odnowiono ok., 220 tys. ha. Zalesienia są kontynuowane w ramach realizacji Krajowego Programu Zwiększenia Lesistości (KPZL). W I etapie obejmującym lata 1995 – 2000 na terenie lasów państwowych RDLP w Lublinie zostało zalesionych ok. 2,5 tys. ha gruntów. Obecnie tempo zalesień w Lasach Państwowych zależy głównie od ilości gruntów przekazywanych nadleśnictwom przez Agencję Własności Rolnej Skarbu Państwa i od środków finansowych z budżetu państwa ( art. 54 ustawy o lasach).

Akumulacja węgla atmosferycznego w ekosystemach leśnych.

Zminimalizowanie efektu cieplarnianego można osiągnąć poprzez:

- obniżenie emisji gazów cieplarnianych ( głównie, CO₂),

- zwiększenie pochłaniania węgla z atmosfery (m. innymi przez ekosystemy leśne),

- deponowanie węgla w drewnie użytkowym.

Spalanie paliw kopalnych jest główną przyczyną skażenia atmosfery gazami cieplarnianymi. Zmniejszenie emisji tych gazów jest możliwe przez zastąpienie paliw kopalnych paliwami odnawialnymi, z jednoczesnym wykorzystaniem innych form energii (woda, wiatr, słońce). Polska podpisała konwencję międzynarodową, która zakłada osiągnięcie udziału odnawialnych źródeł energii w ogólnym bilansie na poziomie 12% w roku 2010 – obecnie ok. 4%.

Drewno jest surowcem energetycznym, a zarazem zasobem odnawialnym. Przy jego użyciu na cele energetyczne stosunkowo niewiele zanieczyszczeń przedostaje się do atmosfery. Obecnie energetyka wykorzystuje główne surowce kopalne – nieodnawialne – które zanieczyszczają atmosferę przez wprowadzanie dużych ilości CO₂ dlatego w ciągu najbliższych kilkudziesięciu lat sytuacja nie zmieni się radykalnie koniecznością jest zatem wzmaganie akumulacji węgla atmosferycznego w ekosystemach leśnych.